AMPD' TEMMUZ AYI SONUÇLARI

DOSYAYİ İNDİRMEK İÇİN TIKLA

Organize Perakende Ciroları

Perakende sektörü cirolarında aylık ve, yıllık bazda artış gerçekleşmiştir.

Temmuz ayı ciroları haziran ayına kıyasla %2 artarken, 2008 yılının Temmuz ayına göre  aylık değişim ise %6 seviyesindedir.

 2008 Temmuz ayındaki yıllık artış 2007 Temmuz ayına kıyasla %12 seviyesindeydi. 2009 Temmuz ayındaki yıllık ciro artışı ise (Temmuz ’dan- Temmuz ’a) %3 düzeyinde olmuştur.

2009 yılının ilk 7 ayını 2008 yılının aynı dönemiyle kıyasladığımızda, organize perakende cirosunun %6 büyüdüğü görülmektedir.

CNBC-e Tüketim Endeksi Temmuz'da bir önceki aya göre yüzde 11.78 gerileyerek 154.01 düzeyine indi. Endeksin detayına bakıldığında düşüşe en büyük katkı iki öncü sektör, otomobil ve dayanıklı tüketim mallarını da içeren ev eşyasından gelmiştir.

Tüketici Güven Endeksi ise 106,67 seviyesinden sert bir düşüşle 94,83’e gerilemiştir. Mart ayından bu yana sürekli yükseliş trendinde olan endeks ilk kez düşüş kaydetmiştir. CNBC-e’ye göre, endeksin detaylarına bakıldığında tüketicinin hem mevcut durum algılamasında hem de geleceğe ilişkin beklentilerinde bozulma olduğu görülmektedir.

Endeks sonuçlarını değerlendiren Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Erhan Aslanoğlu, "Son dönemde tüketici güvenini etkileyecek çok büyük siyasi ve jeopolitik gelişme olmadığı için tüketici güvenindeki düşüş reel ekonomik aktivitenin yeterince güçlü olmamasından kaynaklanabilir. İşsizlik ile ilgili sorunlar ya da kaygılar daha ön plana çıkıyor olabilir" dedi.

Tüketici güvenindeki ani düşüş ileriye dönük uyarı sinyalleri vermektedir. Özellikle eylül ayında okulların açılması ile okul vb. ertelenemeyecek ihtiyaçların karşılanması, süren yüksek işsizlik ortamında tüketici için bir kaygı vesilesi olmaktadır. Bu durum organize perakende harcamalarına olumsuz yansımaktadır.

Organize perakende sektörü aylık,7 aylık ve yıllık bazda büyümesini sürdürmektedir. Öte yandan, bir önceki yıla göre ciro gelişiminde fark edilir bir yavaşlama mevcuttur. Vergi indirimlerinden faydalanan sektörlerde tüketim yavaşlamışken, organize gıda perakendesinde tüketim artmıştır.

Sanayi kapasite kullanım oranları teşvik paketlerinin açıklandığı mart ayında %64,7 seviyesine kadar gerilemişti. Sonraki 3 ayda, haziran ayı itibariyle, %72,7 düzeyine yükselmiştir. Dolayısıyla, organize perakende sektörüne verilen sınırlı teşvikler dahi, sipariş artışı yaratarak, tedarik zinciri üzerinden imalat sanayiini de desteklemektedir. Ancak vergi teşvikleri, yalnızca mobilya ve elektronik imalat sanayiine dönük üretimi tetiklerken, diğer sektörler bu teşviğin dışında kalmıştır.

Sektör en son açıklanan yatırım teşviklerinin dışında tutulmuş; ancak kendi kaynaklarıyla sürdürülebilir, tutarlı bir ciro gelişimini gerçekleştirmeyi başarmıştır. Bu durum sektörün kıvraklığını göstermektedir. Sektöre teşvik verilse idi, sektörün satış ve ciroları artacak, bu durum siparişlere ve sanayi kapasite kullanım oranlarına da olumlu yansıyacaktı.

Gıda ve Gıda-Dışı Cirolar

Alt sektörler bazında, gıda perakendesi cirosunda önceki aya göre %8 seviyesinde bir artış yaşadığını görülmektedir. Gıda dışında ise aylık ciro değişimi %8 düşüş olarak gerçekleşmiştir. Hazır giyim sektörü cirosu da %8  düşmüştür. Bu durumda mevsimselliğin etkisi de mevcuttur. Eylül ayında okulların açılması ile dönemsel etkilerde değişim beklenmektedir.

Aylık bazda geçen yılın Temmuz ayıyla kıyaslandığında, gıda perakendesi ciroları %6 artarken, Gıda dışı perakende cirosu %9, hazır giyim cirosu %14 büyümüştür.

Yıllık olarak baktığımızda ise gıda ciroları %1 artmıştır. Öte yandan gıda dışında %7 büyüme gerçekleşmiştir. 2008 Temmuz ayından- 2009 Temmuz’a yıllık %12 büyüme yaşayan hazır giyim sektörü, alt kırılımdaki ciro artışının yine lideri konumundadır.

2009 ilk 7 ayını 2008 yılının ilk 7 ayıyla kıyasladığımızda, gıda ciroları %6 artarken, gıdadışı %7, hazır giyim ise %11 büyüme gerçekleştirmiştir.

2009 yılı Temmuz ayında 2003=100 Temel Yıllı Tüketici Fiyatları Endeksi’ne göre en yüksek fiyat düşüşü %-5,96 ile giyim ve ayakkabıda gerçekleşmiştir. Dolayısıyla hazır giyim sektörü, fiyat düşüşüne rağmen ciro artırma başarısı göstermiştir.

Alt kırılımlar bazında ciro artışı sürerken, tüketicinin ihtiyaçlarını ertelemesine yol açan algısını olumlu yönde değiştirecek kararların perakende, bankacılık ve kamu sektörlerinin işbirliği ile üretilmesi sağlanmalıdır.

Metrekare Endeksi

Metrekare endeksinde yıllık olarak %13 artış gerçekleşmiştir. Öte yandan, 2008 Temmuz ayındaki bir yıllık büyümeye baktığımızda %25 artış yaşandığı görülmektedir. Aralık 2008 sonuna kıyasla 2009 yılı ilk 7 aylık metrekare artışı ise %5 oranında gerçekleşmiştir.

Mağaza sayılarına baktığımızda ise, yıllık %9 artış yaşandığı görülmektedir; ancak 2008’deki yıllık %28’lik  artış oranlarınına kıyasla dikkate değer bir gerileme gözlenmektedir. Sektör uzun vadeli planlama ile yatırımlarına devam etmektedir.

Gıda ve Gıda-Dışı Metrekareleri

Temmuz 2009’da yıllık metrekare artışı gıdada %18, gıda dışında %8 seviyesinde gerçekleşmiştir. Hazır giyimde ise %14 yıllık metrekare artışı yaşanmıştır.

Gıdada 2008 yılı Temmuz ayındaki yıllık artış %18 iken, 2009 yılı Temmuz ayında da bu oran yakalanmıştır.

Gıda dışında ise 2008’deki %37’lik büyüme 2009’da %8’e gerilemiştir.

Geçen sene hazır giyim metrekare alanında ise %41 büyüme gözlemlenmişti; 2009 Temmuz ayında yıllık hazır giyim metrekaresi ise %14 artmıştır.

Aralık 2008 sonuna kıyasla 7 aylık büyümede, en yoğun metrekare artışının %7 ile gıda perakendesinde olduğu görülmektedir. Gıdadışında 7 aylık metrekare artışı %2 olmuştur. 2008 yılında satış alanı artışında öncü hazır giyim sektöründe ise yıl sonundan beri metrekare bazında yalnızca %1 artış gözlenmemiştir.

Geçen yılın Haziran ayına göre yıllık mağaza sayıları gelişimine bakıldığında ise, gıdada %23 artış olurken, gıda dışında ise %1 azalma olduğu görülmektedir. Hazır giyim sektöründe mağaza sayısı artışı yaşanmamıştır.

Gıda perakendesi  yıllık %23 mağaza sayısı artışıyla yatırımlarda öncü konumdadır.

Öte yandan, hazır giyimde ilk kez iki ay üst üste mağaza sayılarında düşüş yaşanmıştır; ancak yıllık bazda değişim olmamıştır. AVM sayısı haziran ayından beri değişim göstermeyerek 218’de kalmıştır; dolayısıyla mağaza sayılarının artış olmaması bu şekilde açıklanabilmektedir.

Mağaza sayılarındaki düşüşe rağmen metrekareler artmaktadır. Mağaza başına yüksek metrekareli gıda yatırımları sürerken, mağaza sayısı yüksek; ancak görece az metrekareli gıdadışı perakende yatırımları hız kesmiştir.

Metrekare Başına Cirolar

Temmuz 2009’da metrekare başına ciro endeksi, Haziran ayına göre %1 artmıştır. 2008 Temmuz ayına kıyasla aylık bazda %1 düşüş görülmektedir.

Gıda ve Gıda-Dışı Metrekare Başına Cirolar

Alt sektörlere bazında;  Haziran ayına göre gıdada %6 artış yaşanmıştır.  2008 yılı aynı dönemine göre ise %6 düşüş gerçekleştiği görülmektedir. Aylık bazdaki değişimlerde mevsimselliğin etkisi de öne çıkmaktadır.

 Gıda dışında ise aylık %9 gerileme  olurken, Haziran 2008’e göre artış seviyesi %7 olarak gerçekleşmiştir.Geçen yılın aynı ayına göre metrekare başına ciro iyileşmesi sektör için önemli bir gelişmedir.

 Hazır giyim sektörüne baktığımızda ise önceki aya göre metrekare başına cirolarda %9 azalma olmuştur.  Geçen yılın aynı dönemine göre ise %5 artış ile,  hazır giyim sektöründe geçen ay başlayankarlılık seviyelerindeki toparlanma sürmüştür. Kriz ortamı ve sektörün ihtiyaçların ertelenmesini durdurmaya yönelik çabalarının da bu gelişmeye katkısı vardır. Hazır giyim sektörü verimlilik kaygısıyla metrekareler yerine istihdama yatırım yapma ve hizmet kalitesini geliştirme yoluna girmiştir. Sektör önceki yatırımlarını  hazmederken, üzerine yaptığı yatırımları da verimli biçimde işlemeye başlamış bulunmaktadır.

Gıdadışı ve hazır giyimdeki  yıllık bazdaki metrekare başına ciro düşüşleri yerini yükselişe bırakmıştır. Dolayısıyla, 2009 yılında aslında metrekare başına cirolarda gelişim kaydedilmiştir. Ancak, yatırımların sürmesi sebebiyle gıda perakendesinde metrekare başına cirolarda gerileme de devam etmektedir.

Organize perakende sektörü metrekare başına ciro verileri 2008 yılında bütünüyle eksilerde dolaşırken, bugün kriz içinde yönetimi çok iyi başarmakta, alt sektörlerde artı seviyelere çıkmaktadır. Sektör esnek yapısı ve uyum becerisiyle, karlılık yerine m2 başına ciroları artırmaya yönelik yaratıcılığını kullanmaktadır.  Mevsimsellik etkisiyle aylık bazda düşüşler yaşansa da, yıllık olarak sektör başarılı bir performans sergilemiştir.

Sektör İstihdamı

Sektör istihdamı  Haziran ayına göre  %6 artarken , yıllık olarak %1 azalmıştır.

Toplam çalışan sayısında Aralık 2008 sonundan bu yana ise %2 artış olmuştur. Böylece 2 aydır süren düşüş trendi tersine dönmüştür.

Bilindiği gibi Türkiye genelindeki haziran ayında işsizlik, %13,6 olarak açıklanmıştır. Bu durumda organize perakende, ender rastlanan bir istihdam koruma başarısı yakalamıştır.

Gıda ve Gıda-Dışı Perakendede İstihdam

Alt sektörlerde de  2008’deki istihdam artışının hız kestiği görülmektedir. Gıdada yıllık bazda istihdam artışı yaşanmamıştır. Gıdadışında %1 düşüş olurken, hazırgiyimde ise %3 istihdam gelişimi gözlenmektedir. Hazır giyimdeki yıllık %14 metrekare artışına karşısında %3 istihdam büyümesi verimliliğe yapılan vurguyu göstermektedir.

Temmuz 2009 itibariyle, Aralık 2008’den beri olan 7 aylık dönemde hazır giyim %7, gıda %1, gıda dışı ise %3 istihdam artışı yaşamıştır. Sektör Temmuz ayında özellikle gıda dışı organize perakende sektörü bir istihdam hamlesi yapmıştır. Sektör, Yatırıma bağlı istihdam teşviği pakedi dışı bırakılmasına rağmen kriz öncesi seviyelere yakın bir istihdam oranı yakalamıştır.

Sonuç: Organize perakende istihdamı yıllık bazda ilk eksi veriyi Mayıs’ta gördü; ancak bu durum Temmuz’da tersine dönmüştür. Sektör, işsizliğin %13,6’ya ulaştığı dönemde istihdam yaratma gücünü göstermiştir.

Sektör istihdam potansiyelini her fırsatta gösterirken, teşviklerin dışında tutulması istihdam sağlanan genç nüfusu olumsuz etkilemektedir. Organize perakende sektörü teşvik kapsamına alınmış olsa idi, işsizlik oranı %12-11’e kadar gerileme şansı yakalayabilecekti; çünkü  organize sektörü hem kendi bünyesinde istihdam yaratmakta hem de değer zincirinde geriye dönük talep yaratarak yeni istihdam olanakları doğmasını sağlamaktadır.

Fiş Sayıları

Haziran ayına göre organize perakende fiş sayıları %4 artarken, 2008 Temmuz ayına kıyasla aylık artış %14 seviyesinde olmuştur. 2009’un ilk 7 ayı 2008 yılının ilk 7 ayıyla kıyaslandığında %14 düzeyinde fiş sayısı artışı gerçekleşmiştir.

 Yıllık olarak bakıldığında ise, sektör genelinde fiş sayıları %14 artmıştır. Bu hem kayıtlılığın gelişimine katkıda bulunmuş hem de tüketicinin sık alışverişe çıksa da her defasında az satın aldığını işaret etmektedir.

Gıda ve Gıda Dışı Fiş Sayısı

Gıdada fiş sayısı 2008 Temmuz ayına göre yıllık %14 artarken, gıdadışında bu oran %17 olmuştur. Hazır giyimde ise aylık %1 azalma, yıllık bazda %32 artış olarak gerçekleşmiştir. Bunda kampanyaların etkisi ağırlıktadır ve tüketici ancak indirim ve kampanyalarla alışverişi gerçekleştirir durumdadır. Öte yandan bir önceki aya göre cirolarda yaşanan düşüş önceki aya göre fiş sayısındaki düşüşü de açıklamaktadır.

Tüketici  uzun bir zamandan bu yana sık ama az alışveriş temposuna alışmıştır. Kampanyalar, istenen sonucu yaratma becerisi göstermektedir; ancak genel itibariyle tüketici, makroekonomik istikrarla ilgili kaygılar sebebiyle ihityaç erteleme refleksinden uzaklaşamamıştır.